Veiligheidsmonitor 2025: wat valt op
6 maart 2026
Deze week publiceerde het CBS de veiligheidsmonitor 2025. Deze monitor kan goed worden gebruikt om te zien hoe het ervoor staat met de veiligheid en veiligheidsbeleving van meiden, vrouwen en lhbtiqa+ personen. Een aantal zaken vallen op.
De veiligheidsmonitor is een periodiek bevolkingsonderzoek naar leefbaarheid, veiligheid en slachtofferschap van criminaliteit. Uitgevoerd door het ministerie van Justitie en Veiligheid en het Centraal Bureau voor de Statistiek. In totaal hebben ruim 200 duizend personen van 15 jaar of ouder aan het onderzoek deelgenomen. Daarmee is de monitor qua steekproefomvang een van de grootste slachtofferenquêtes ter wereld. Dat maakt het mogelijk om tot op een gedetailleerd niveau uitspraken te doen over de veiligheid in Nederland.
Het programma Veilige Steden richt zich op meiden, vrouwen en lhbtiqa+ personen, maar we nemen ook andere groepen mee. Want ervaringen van onveiligheid kunnen ook te maken hebben met bijvoorbeeld leeftijd en migratieachtergrond. Het is dus nodig om rekening te houden met meerdere aspecten van mensen hun identiteit om een goed beeld te hebben en goed beleid te maken.
Respectloos gedrag op straat
De Veiligheidsmonitor bevat een indicator voor respectloos gedrag in de openbare ruimte. Daar valt straatintimidatie onder, maar ook ander gedrag waarbij de grenzen van goed fatsoen worden overschreden. Met respectloos gedrag door onbekenden op straat – de meest voorkomende van de onderzochte vormen van respectloos gedrag – worden vrouwen vaker (vaak of soms) geconfronteerd dan mannen, en jongeren vaker dan ouderen.
Ook seksuele oriëntatie speelt een rol: homoseksuele mensen, bi+ vrouwen en mensen met een andere dan heteroseksuele oriëntatie worden vaker geconfronteerd met dit soort gedrag. Daarnaast ervaren inwoners van stedelijke gebieden dit vaker dan mensen buiten de stad. Personen met een migratieachtergrond van de tweede generatie rapporteren ook meer incidenten. Het verschil met mensen van Nederlandse herkomst blijkt grotendeels te verklaren doordat de tweede generatie relatief jong is en vaker in een stad woont.
Uit de cijfers blijkt dat 19,5 procent van de vrouwen te maken kreeg met respectloos gedrag, tegenover 16,5 procent van de mannen. Onder bi+ vrouwen ligt dat percentage aanzienlijk hoger, op 27 procent.
Veiligheidsbeleving
Naast feitelijke incidenten wordt ook de veiligheidsbeleving gemonitord. Daarbij vallen duidelijke verschillen op. Vrouwen voelen zich vaker onveilig dan mannen. Zowel in de eigen buurt (21 tegen 13 procent) als in het algemeen (48 tegen 26 procent), en jongeren vaker dan ouderen.
Ook hier speelt seksuele oriëntatie een rol: homoseksuele en biseksuele mannen voelen zich vaker onveilig dan heteroseksuele mannen, en biseksuele vrouwen vaker dan heteroseksuele vrouwen.
Deel via: